Bir e-ticaret uygulamasını hayata geçirirken dikkat etmeniz gereken birçok kriter bulunuyor. Bunlar kendi aralarında birçok kategoriyeayrıştırılabilir. Daha sonra alt kollarla ve maddelerle bu detaylarıgenişletebiliriz. Bunların her biri önemli olmakla birlikte bazılarıhayati öneme sahiptir. Tahmin edeceğiniz gibi en önemlsi dekullanıcıların sizin projenizle karşılaştığı bölümlerdir. Bu yazıdasize bir e-ticaret uygulaması için en önemli detaylardan, yani teknikstratejilerden bahsetmek istiyorum.

Teknik detayları kısaca şöyle sınıflandırıp, açıklayabiliriz:

1. Doğru konumlandırma.

• Kullanıcılar tarafından kolay bulunabilmelidir.
• Ürünler mümkün olduğu kadar görsel sunulmalıdır.
• Sitenin trafiği, kullanıcıların performansını etkilememelidir.

2. Etkileşimli, eğlenceli ve kolay anlaşılır tasarım.

• Siteyebağlanan kullanıcılara çeşitli promosyonlar sunulmalı, kullanıcılarınsitede fazla zaman harcaması sağlanmalı, tekrar gelmesi için çeşitliyöntemler, eğlenceler tasarlanmalı ve uygulanmalıdır.
• Ana sayfada kullanıcıların ilgisini çekeceği düşünülen bilgilere de yer verilmelidir.
• Ürün bilgilerinin ayrıntıları, ana sayfalar yerine yalnızcagerçekten isteyen kullanıcıların erişecekleri alt sayfalardakonumlandırılmalıdır.
• Kullanıcılara, online alışveriş ortamında geleneksel yöntemlere oranla daha uygun olanaklar ve ödeme koşulları sunulmalıdır.

3. Ürün ve hizmetlerin tümü için bir bilgi kaynağı olması.

• Bilgiler mümkün olduğu kadar ücretsiz sunulmalıdır.
• Satılan ürünlerin desteği online olarak verilecek şekilde tasarlanmalıdır.
• Çok sık karşılaşılan sorular ve yanıtları sitede yer almalıdır.
• Site, ürün ve hizmetlerle ilgili bir kütüphane haline getirilmelidir.

4. Tüketicilerin güvenini kazanmak.

• Fiziksel adresler mutlaka kolay görülen bir yerde konumlandırılmalıdır.
• Tüketicilere ürün/hizmetlerden tatmin garantisi verilmelidir.
• Sipariş ve ürün kriterleri tam olarak açıklanmalıdır.
• Kullanıcıların sorunlarını online olarak iletebilecekleri ve kısa sürede yanıt alabilecekleri bir sistem oluşturulmalıdır.
• Tüketicilerin sipariş formlarından vazgeçme seçeneği bulunmalıdır.

5. Gerekli dikkati ve özveriyi göstermek.

• Kullanıcılarlaonline iletişime geçildiği anda artık onların elindesinizdir. Hizmetlerve ürünler internet aracılığı ile sunulmaktadır ve kullancılarınparmaklarının ucundadır.
• Kullanıcılardan gelen mesajların sürekli takibini sağlayacak birsistem oluşturmalı ve bu tür çalışmaların sürekliliği sağlanmalıdır.
• Siteye farklı bilgisayarlardan bağlanıp, sık sık performans kontrolü yapılmalıdır.
• Rakiplerin sitelerine bağlanarak neler yaptıkları izlenmelidir.Onların sitelerinden alışveriş yapın ve kendi çalışmalarınızlakarşılaştırın. Her zaman rakiplerden öğrenecek şeyler vardır.

6. Dünyaya duyurmak.

• Site, işletmenin kendi çalışmalarıdışında da kullanılabilir kılınmalıdır. Kullanıcılara siteyebağlanmaları için farklı nedenler sunmalısınız. (Çeşitli linklerineklenmesi konusunda yasal kısıtlar söz konusudur. Bunlara dikkat edin.)
• Sitede yer alan her bilgi ve çalışmanın yasal olmasını özen gösterilmeli, özellikle telif hakları konusuna dikkat edilmelidir.
• Kullanıcıların siteye aşina olmasını sağlayacak yöntemler geliştirilmelidir.
• Internete ayrılan bütçeden, internet üzerinde reklam için bir miktar mutlaka ayrılmalıdır.

7. Kullanıcılarla ilişki kurmak.

• Siteye bağlanan kullanıcılarla iletişime geçmek için onlardan izin istenmelidir.
• Onay aldığınız kullanıcılar diğerlerinden ayrı bir kategoridedeğerlendirilmeli ve özel hizmetlerden yararlanmaları sağlanmalıdır.Bu, onların kendilerini farklı hissetmelerini sağlayacak yöntemlerdenbiridir.
• Kullanıcıların, iletişime geçmelerini sağlayacak nedenler oluşturulmalıdır.
• Onayı alınmayan bir kullanıcı ile kesinlikle iletişime geçilmemelidir.
• Sürekli olarak internette yenilikler takip edilmeli, bunlar mevcut siteye uygulanmalıdır.
• Kullanıcıların siteye olan ilgisini sürekli kılacak nedenler oluşturulmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:

Bir web sitesi oluştururken, işletmeye gelen tüketiciler göz önündebulundurulmalıdır; web kullanıcıları değil. Hedeflenen kullanıcıkitlesi, işletmeyi ziyaret etmektedir; yalnızca web sayfasını değil.Web sitesi oluşturmak, dergi-gazetelere reklam vermek, billboard-broşürhazırlamak, fuarlara katılmak, tanıtım disketleri ve CD-ROM’larıoluşturmak gibi pazarlama ve tanıtım çalışmalarının tümünü içerir.

Internet aracılığı ile dünyaya açılan ana kapı olan web sayfaları vee-ticaret sistemi tasarlanırken göz önünde bulundurulması gerekençeşitli bileşenler söz konusudur. Bunları sıralarsak:

Performans: Öncelikle, sitenin perfomansı, hem ev kullanıcılarıhem de işyerleri açısından tatmin edici olmalıdır. Bunun için, hizmetsunulan sistemlerin ve bağlantıların hızı kadar, siteninoluşturulmasında kullanılan yazılımların da büyük önemi bulunmaktadır.

Harita: Kullanıcıların, sitede yer alan bilgilerin tümünün yerlerini gösteren bir haritaya kolayca erişebilmeleri sağlanmalıdır.

Arama: Kullanıcıların, sunulan bilgilere ve hizmetlere kolaycaerişebilmeleri için mutlaka bir kesin sonuçlar veren bir arama özelliğieklenmeldir.

Fiziksel Adres: Kullanıcıların istedikleri an iletişime geçmedegeleneksel yöntemlerden yararlanmalarına olanak tanınmalıdır.İşletmenin adres ve telefonu kolayca ulaşabilecekleri yerdebulundurulmalıdır. Örneğin anasayfada.

Görsellik: Sunulan bilgilerde görselliğe özen gösterilmelidir.Bu görsellik oluşturulurken, kullanıcıların alışkın olduklarıaraçlardan yararlanılmadır. Etkisinden emin olmadığınız hiçbir görselbilgiyi sitenize koymayın. Bu, kullanıcıların performansını düşürmektenve sitenizin kullanımını yavaşlatmaktan başka bir işe yaramayacaktır.Ayrıca;

• Kullanıcıların ya da personelin gerektiğinde eski bilgilere,örneğin eski sipariş bilgilerine ulaşab,lmesine olanak tanıyacak birsistem oluşturulmalıdır.
• Yedekleme ve sorun giderme çalışmalarının mümkün olduğu kadar otomatik olarak gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
• Kullanım hatalarından kaynaklanan sorunlar bir arada bulundurulmalı ve sık yapılan hatalara karşı önlemler geşiltirilmelidir.
• Kullanımda karşılaşılan sorunlar belirlenmelidir.

Bilgi bütünlüğü sağlayacak çalışmalara özen gösterilmelidir; verilerinaktarılmasında ya da formatında ortaya çıkabilecek hatalar, arananbilgilerin sistemde bulunmamasından kaynaklanan aksaklıklar, aynıbilginin farklı yerlerde konumlandırılması gibi. Bu noktalara dikkatetmeniz, Türkiye gibi e-Ticaret’in henüz emekleme aşamasında olduğu birülkede projenizdeki kalite ve etiğin hissedilmesi, daha çok talepgörmesi ve kurumsal başarıyı yakalamanız açısından oldukça önemlidir.
Bir e-Ticaret projesi için oldukça önemli olan bu teknikkonumlandırmaların yanısıra bir de markalama ve pazarlama başlığı var.Bu hayati öneme sahip konuyu ise bir başka yazımızda ele alacağız.

Kaynaklar:
» Jakob Nielsen - “Homepage Usability”

PS: Bu makale Mayıs 2004 tarihinde Manhemiçin yazılmış ve daha önce çeşitli sitelerde yayınlanmıştır. Referansgösterilebilir veya kaynak göstererek alıntı yapabilirsiniz. Eğer kendisitenizde/yayın organınızda tam metni yayınlamak istiyorsanız lütfenyazarla iletişime geçin.